Ik ben al een fan van Michael Moore sinds zijn TV-show TV Nation. Ook zijn boeken 'Stupid White Men' en 'Dude, Where's My Country' heb ik verslonden. Bowling For Columbine, over Amerika's idiote wapenwetten, vond ik briljant. En je mag dus wel zeggen dat Fahrenheit 9/11 er bij mij in ging als een goed woord in een ouderling. Ja, ik ben bevooroordeeld. Ik geef het toe. En ik geloof dan ook, diep in mijn hart, dat iedereen die het ook maar een promille oneens is met wat Moore beweert, een randdebiel van het zuiverste water is. Moore stelt aan de kaak hoe het Amerikaanse volk, en indirect de rest van de wereld, keihard genaaid werd.

Moore is al jaren kritisch over de verkiezing en het presidentschap van George Walker Bush. In deze documentaire vertelt hij over de overduidelijke fraude bij zijn verkiezing, de ongure zakelijke connecties van de familie Bush met de directe familie van Osama Bin Laden en de op zijn zachtst gezegd schokkende manier waarop men tot de beslissing is gekomen om Irak binnen te vallen. Verder zien we nog wat voorbeeldjes van de incompetentie van George en wordt nog eens uitgelegd waar al die Amerikaanse soldaten die met bosjes tegelijk sneuvelen (en zich overigens ook behoorlijk misdragen in Irak) nu eigenlijk vandaan komen. (Kort samengevat: ze worden gerekruteerd in gebieden met hoge werkeloosheid, waar het opleidingsniveau ook nog eens erg laag is.) Ook ontmoeten we een vrouw die, als directrice van het plaatselijke arbeidsbureau van Flint, Michigan (geboorteplaats van Moore), jonge mensen oprecht en met de beste bedoelingen adviseert om bij het leger te gaan als ze nog een kans willen maken op een baan en enige vorm van opleiding. Diezelfde vrouw krijgt haar zoon, die ook in het leger dient, terug uit Irak. In een lijkenzak. Een interview met Nicholas Berg, de Amerikaan die later door Irakese rebellen zou worden ontvoerd en onthoofd, is door Moore uit respect voor de familie uit de film gehaald. Nee, er valt weinig te lachen in Fahrenheit 9/11, behalve misschien als de man George Walker Bush geprofileerd wordt. Tjongejonge, wat is dat een domme vent. Die is echt enkel en alleen verkozen om voor de vriendjes van zijn vader (zowel bij de CIA als in de zakenwereld) een paar idiote wetten door de senaat te loodsen.
Over de senaat gesproken: de film eindigt met een typische Moore-stunt: als hij ontdekt dat van de van de honderden congresleden er welgeteld één kind in Irak vecht, spreekt hij er een aantal aan met de vraag of ze hun zoons en dochters ook naar Irak willen sturen. Tenslotte doen de armen en laagopgeleiden dat ook. Maar nee, de kinderen van de damen en heren senatoren hebben het te druk met golfles.

Nu was ik het met die invasie van Irak in beginsel eigenlijk wel eens. De reden kon me ook niet echt schelen: Saddam was een buitengewoon gluiperige en gevaarlijke gek, die ondanks jaren van politieke en economische druk maar niet weg te krijgen was. In een beschaafde wereld, met een organisatie als de Verenigde Naties, zouden zulke types gewoon niet getolereerd moeten worden.
Met deze mening ging ik de voorstelling tegemoet en in hoofdzaak is die niet gewijzigd, al is me nu nog duidelijker dat het verkeerd is aangepakt. Als je met een tank de straten van Baghdad in wordt gestuurd, hoor je geen liedjes zoals 'Let The Motherfucker Burn' door de intercom te spelen, om eens wat te noemen. Ik begon een beetje te begrijpen waarom die Amerikanen bij bosjes te grazen worden genomen, terwijl soldaten van andere landen het (relatief!) aanzienlijk makkelijker hebben.

Fahrenheit 9/11 wordt de eerste film ooit die ik een tien ga geven. Wat kan ik anders? De film vertelt de waarheid en ik kan moeilijk vragen of die nog een beetje grappiger of spannend kan worden gemaakt. Wie niet inziet hoe ernstig en ingrijpend de manipulaties van Bush en zijn maatjes zijn, is ofwel in staat tot hetzelfde of nog dommer dan Kelly.
In elk geval kreeg deze film niet alleen de Gouden Palm in Cannes, maar tevens de langste staande ovatie uit de geschiedenis van het festival. Zeker een kwartier, volgens sommigen langer. Daarnaast breek hij allerlei box-office records in Amerika. Er is dus nog hoop voor dat land…

Score: 10/10
Martijn Warnas