Als het goed is doet de naam Columbine je denken aan de (eerste) grote schietpartij op een Amerikaanse school, op 20 april 1999. Twee scholieren die zichzelf de Trenchcoat Mafia noemden, openden zonder enige aanleiding het vuur op hun klasgenoten. Die ochtend hadden ze samen nog een rondje gebowld. Die middag veroorzaakten ze dertien doden en ruim twintig gewonden.

Michael Moore is een Amerikaanse journalist, die in bepaalde kringen beroemd is geworden met kritische documentaires over zijn vaderland. Zo vergeleek hij bijvoorbeeld de kosten en de kwaliteit van gezondheidszorg in Cuba, Canada en Amerika. Dat lijkt een saai onderwerp, maar Moore weet er een boeiende documentaire van te maken door simpelweg in alledrie de landen mensen te volgen met iets simpels als een gebroken been. De uitslag: breek je been het liefst in Cuba. Dat is niet iets wat Amerikanen graag willen horen... Wij Nederlanders zijn dan misschien gek op onbeschofte boekjes waarin Britten en andere buitenlanders ons op onze fouten wijzen (The Undutchables), maar Amerikanen hebben het niet zo op kritiek. Totdat hun kinderen voor hun raap worden geschoten, natuurlijk. Dan willen ze nog wel eens gaan nadenken over die rare vuurwapenwetten in hun land. Of ze kopen nóg een pistooltje.

In Bowling For Columbine wil Moore er achter komen waarom zijn vaderland zo'n krankzinnige voorliefde voor vuurwapens in nachtkastjes heeft, ondanks het feit dat incidenten zoals in Columbine steeds vaker voorkomen. In het eerste item opent hij dan ook een rekening bij een bank die als premie een gratis vuurwapen weggeeft. Dat is nog eens andere koek dan een spaarvarken! Via de schietgrage Michigan Militia (die hun kogels overigens gewoon bij de kapper of de K-Mart kunnen kopen) en hun ex-lid Timothy McVeigh (die in Oklahoma zonder enige aanleiding een federaal gebouw opblies en daarvoor in no-time de doodstraf kreeg) gaat Moore langs alle mogelijke varianten van de bewapende Amerikaan. Daarbij valt ook veel te lachen. Zo zien we een fragment uit een promotievideo van een fabrikant van detectiepoortjes, speciaal gericht op scholen.
Ongelofelijk, hoeveel wapens een jochie van twaalf onder zijn broekband kan verstoppen: een stuk of zes pistolen, plus een mitrailleur en een jachtgeweer! Verder ontmoeten we een blinde met een schietdiploma en de broer van McVeigh, die weliswaar tofu verbouwt maar ook met een wapen onder zijn kussen slaapt. Ook bestudeert Moore de media in Amerika, die vergeleken met Canada ongezond veel nadruk leggen op schietpartijen en ander geweld. Zou dat een van de redenen zijn dat ze in Canada, waar toch ook zeven miljoen geweren in omloop zijn, zelfs in veel grote steden nog steeds hun deuren niet op slot hoeven te doen?

Het hoogtepunt van de film komt als Moore samen met twee jongens die na de schietpartij op Columbine permanent met wat kogels in hun arm danwel hun ruggengraat door het leven moeten, naar het hoofdkantoor van K-Mart gaat. Daar had de Trenchcoat Mafia hun kogels gekocht. Resultaat: K-Mart haalde binnen dertig dagen in het hele land de kogels uit het assortiment. Als toegift gaat Moore nog even langs bij de acteur Charlton Heston, woordvoerder van de National Rifle Association. Als cadeautje neemt Moore een foto mee van een jong meisje dat door een zesjarig klasgenootje is doodgeschoten met het wapen dat hij bij een oom in huis had gevonden...

Bowling For Columbine is dus een documentaire. Veel beeldmateriaal is van lage kwaliteit, omdat het oorspronkelijk Amerikaans (dus NTSC) tv-beeld was. Voor de cinematografische belevenis hoef je Bowling For Columbine dus niet in de bioscoop te gaan zien. Dat is dan ook meteen de enige reden om dat niet te doen, want verder is dit een film die iedereen met meer dan twee hersencellen mateloos zal boeien en die iedereen met minder dan twee hersencellen verplicht zou moeten zien. Overigens is de kans vrijwel 100% dat Bowling For Columbine op termijn ook op de BBC voorbij komt.

Score: 9/10
Martijn Warnas