Dit valt duidelijk in de categorie bizar: het gaat hier om een beroemde opera die is verplaatst naar een andere omgeving. In dit geval gaat het dus om Carmen van Georges Bizet, een eerbiedwaardig en spectaculair stuk dat al sinds 1875 wordt opgevoerd en waarvan zelfs de kaalste Gabberhouse-liefhebber nog het thema mee kan neuriën: die muziek komt elk jaar in minstens twee verschillende reclamespotjes voorbij. Laatst nog voor een schoonmaakmiddel, meen ik.
Het is het dramatische verhaal van Carmen, een vrouw die zelf bepaalt welke mannen ze bemint en die uiteindelijk hardhandig leert dat je zelfs met een knap smoeltje niet zomaar alles kunt flikken. Carmen is in het originele verhaal een zigeunerin die in een sigarettenfabriek werkt en betrokken is bij een bende smokkelaars. Een politieman wordt verliefd op haar en dat kost hem zijn carriére.
Dit verhaal is nu verplaatst naar de townships van Zuid-Afrika en Carmen is deze keer geen fijn blank poppetje maar, om het eens onparlementair te zeggen, een forse negerin. En nu niet zeuren dat ik de woorden 'forse negerin' gebruik, want zo is het nu eenmaal. Als ze voor de rol van Ophra Winfrey om een of andere reden Julia Roberts zouden casten was 'bleke krielkip' ook de beste beschrijving geweest. Carmen is gewoon een forse negerin met een stem als een gouden kerkorgel.
Bovendien spreekt en zingt Carmen hier geen Frans, maar is de hele reutemeteut vertaald naar het Xhosa, die Afrikaanse taal met die tongklikken erin. Afgezien van dat hinderlijke geklik is dat nog een behoorlijk melodieuze taal en bovendien verstond ik de Franse tekst toch ook al nooit dus mij stoorde het niet. De muzikale begeleiding komt gelukkig wel van Europese instrumenten en niet uit een of ander uitgehold koeienbot, begeleid door gedrum op oude olievaten.
Carmen maakt in deze versie nog steeds sigaretten en bovendien zingt ze in een koor, het Gypsy Cigarette Girls Choir onder leiding van de directeur van het illegale sigarettenfabriekje. Bij een inspectiebezoekje van de politie ziet ze de teruggetrokken Sergeant Yonghikaya (het karakter Don José) en geeft ze hem een roos. Daarmee trekt ze zijn aandacht en uiteindelijk wordt hij verliefd. Als ze een paar dagen later gearresteerd wordt bij een uit de hand gelopen ruzie, laat hij haar weer ontsnappen. Vanaf dat moment heeft Carmen hem in haar macht.
Nu houd ik zelf wel van opera, dus het eerste uur vond ik dit echt geweldig. Er werd uitgesproken goed gezongen, het zag er bizar maar amusant uit, de ene negerin was nog dikker dan de andere (uit één Carmen kun je makkelijk 2,5 Halle Berry's boetseren - ik dacht eerst even dat Eddy Murphy weer een vervolg op The Nutty Professor had gemaakt) en het verhaal was echt keurig netjes verplaatst, inclusief bijvoorbeeld een verwijzing naar Carmens zigeunerbestaan in de naam van de sigarettenfabriek. Het is ze zelfs gelukt om een stier in het verhaal te verwerken! Zonder stierenvechter, helaas. En daar zat ik me echt zó op te verheugen! ('Ay Caramba, I must have fallen asleep on the bus! Now how can I earn some pesos for a new carda della strippio?')
Na een uurtje ging het echter snel achteruit: de vaart verdween uit het verhaal, Carmen werd hoe langer hoe minder sympathiek en op een gegeven moment werden zelfs de oliedrums uit de kast gepakt voor een Afrikaans feestliedje. Ik neigde dus naar een acht, maar dan hadden ze er zeker een minuut of veertig uit moeten snijden. Begrijp me goed: dit is een wereldprestatie. Alleen die vertaling verdient al een prijs. Helaas geldt hier ook weer die oude wet: schrijven is schrappen. Ik zag echt een aantal mensen om me heen inzakken en gaan geeuwen.
Het wordt nu een ruime zes, al begrijp je dat dit bepaald geen film is voor een breed publiek. Operaliefhebbers zien het waarschijnlijk meer als een curiositeit, wie een band heeft met Zuid-Afrika wil vast wel iets meer zien dan een opgeruimde versie van de Townships, mensen die denken dat Fleetwood Mac in de bakken met klassieke muziek hoort krijg je waarschijnlijk voor geen goud naar deze film en met het volk dat je dan nog overhoudt moet je gewoon niet in één zaal willen zitten. De soundtrack hoef ik ook al niet te hebben, met al die rare klikken erin. Daar koop ik dus geen stervensdure, oliegebalanceerde CD-speler voor, om alsnog klikken te horen! Maar goed, puur als kermisattractie doet deze film het nog vrij aardig.
Ik wil trouwens mijn allebei mijn nieren er onder verwedden dat de VPRO hem zal aankopen, al was het maar omdat een van hun meer snobistische zomergasten (vermoedelijk een schrijver) er volgend jaar ongetwijfeld een stukje uit zal willen laten zien. Mis dat niet: zoiets zie of hoor je de rest van je leven nooit meer!
Score: 6,5/10
Martijn Warnas
|
Alle informatie op Warnas' Movie Academy is eigendom van Warnas.net en mag niet op een andere manier worden bekeken, verspreid, geciteerd of gebruikt dan door het bezoeken van deze website, behoudens schriftelijke toestemming van de maker, te bereiken via . 
|