

Dit is een documentaire. Dat is voor mij geen gebruikelijke kost, maar ik was gewoon nieuwsgierig en dat is beloond. Ik heb anderhalf uur genoten van werkelijk schitterende plaatjes en eerlijk gezegd kan ik weinig anders doen dan beschrijven wat ik zag, want van een verhaal is niet echt sprake. De film gaat voornamelijk over trekvogels en volgt ze op hun route en bij de 'avonturen' die ze meemaken. Per vogelsoort blijven we een minuut of vijf hangen en zo zien we van alles voorbijkomen, van reigers tot zwaluwen en van ganzen tot ara's. Akkoord, ara's en reigers zijn geen trekvogels, maar daar zit de film niet mee: we komen ook pinguins en flamingo's tegen. Het commentaar is summier: over vogels die iedereen hoort te kennen horen we vrijwel niets, maar als een Chinese rotgans langsvliegt wordt dat wel even gemeld. Het verbaasde me trouwens nog hoeveel vogelsoorten ik zelf herkende, of hoe enthousiast ik werd van anderhalf uur vogels kijken!
Er zit hier en daar wel wat drama in deze film: een jonge koekoek schopt het eitje van een concurrent uit het nest, een reiger vergrijpt zich aan een wippend kikkerstelletje, een vogel met een gebroken vleugel wordt op het strand de prooi van een groep kleine krabbetjes, de ouders van een jonge pinguin kijken machteloos toe als een roofvogeljong samen met zijn vader hun kind te grazen neemt en een roodborst slaat onbekommerd een tegenspartelend visje dood tegen een steen. Mensen zijn in dit geval niet de boosdoeners: we komen in de film zelfs amper voor.
Deze documentaire is van oorsprong Frans en werd gemaakt met een flinke smak subsidies. Daar is geen Franc aan verloren gegaan, mag je wel zeggen. De film is ongetwijfeld van A tot Z gemanipuleerd, maar de plaatjes zijn fenomenaal.
Van een BBC-documentaire kende ik al het shot waarbij de camera 'mee vliegt' met de vogels. Dat deden ze daar door met een bootje voor de beesten uit te varen en buiten het zicht van de camera iets lekkers te hangen, als ik het wel heb. Nou, dat truukje is hier geperfectioneerd: we vliegen bijvoorbeeld mee met een formatie wilde ganzen alsof we Niels Holgerson zelf zijn. De ene keer zweven we boven Mont St. Michel aan de Franse kust, even later vliegen we met een troep New York binnen via de Hudson (beide torens staan er nog in deze film) of komen we via de Seine langs de Eiffeltoren. Gelukkig wordt het truukje niet al te spaarzaam gebruikt. Verder zien we de Chinese muur, Noorse Fjorden, de Sahara en nog een hele trits andere exotische locaties, van rijstvelden tot het regenwoud.
We krijgen voortdurend schitterende plaatjes te zien, die soms een klein verhaaltje vertellen of in combinatie met muziek en slimme montage een 'wauw' uit je strot wringen. Machtige Condors met hun lelijke koppen zweven boven het Andesgebergte als Mary Poppins aan haar paraplu, een kolonne pinguins beklimt een rotswand als een levende versie van het computerspel Donkey Kong en Japanse kraanvogels blijken, als je er muziek onder zet, opeens een ballet te dansen. De natuur is daarbij niet alleen een décorstuk: als een groep Chinese ganzen vlucht voor een lawine krijgen we die er gratis bij, net als een instortende ijsschots of het uitzicht wat je als vogel hebt wanneer je boven een onweersbui vliegt.
Denk overigens niet dat je een getrouwe weergave van de natuur te zien krijgt: het gaat hier om schoonheid en als het zo uitkomt wordt daarvoor rustig de hand gelicht met de werkelijkheid. In één shot viel het manipuleren wel heel erg op: hoe groot is de kans dat een kudde paarden en een groep ganzen tegelijk en met dezelfde snelheid langs de oever van een rivier galoppeert annex klapwiekt? Precies, maar dat geeft niks.
U merkt het, ik ben enthousiast. U moet die stoel uit. The Traveling Birds is niet alleen voor fanatieke vogelaars en andere zonderlingen die voor een documentaire naar obscure arthouse-bioscopen gaan, nee dit is een massage voor je ziel. Op TV slaat dit ook hardstikke dood: dit vereist een doek van minstens tien meter breed. In het Omniversum betaal je voor zoiets het dubbele en duurt het maar half zo lang, dus grijp die kans!
Score: 9/10
Martijn Warnas