

Eugene Irving (Robert Redford) is een generaal in het Amerikaanse leger. En als je generaal weet te worden met een naam als Eugene, dat moet je wel een ijzervreter zijn. Dat klopt ook wel: Irving is een gerespecteerde naam binnen het leger en vrijwel iedereen is stomverbaasd als hij op een dag een order negeert waardoor acht mannen om het leven komen. Voor de militaire rechtbank verklaart hij zelf schuldig te zijn en zo komt hij terecht in een militaire gevangenis. Het vonnis liegt er niet om: tien jaar.
Het hoofd van die gevangenis is kolonel Winter, een bureaucraat die tot nu toe alleen op de schietbaan zijn wapen heeft gebruikt. Ook hij kent de reputatie van Irving, maar is natuurlijk niet van plan om hem anders te behandelen dan de andere gevangenen. Een stoere bink als Irving zou dat natuurlijk ook niet willen.
Nu houdt Winter er nogal hardhandige methodes op na om orde en rust te handhaven in 'The Castle', zoals Irving al snel zal ondervinden. De kolonel blijkt gewoon een kleinzielige sadist, die zich verschuilt achter militaire regeltjes waar het hem uitkomt, maar die even zo snel weer vergeet. Als de voormalige generaal hem er op wijst dat hij geregeld veel te ver gaat, slaat het respect van Winter al snel om in afkeer en zelfs haat. Dat maakt het leven in de bak er niet makkelijker op en dan komt het moment waarop Irving besluit dat Winter zo snel mogelijk moet verdwijnen. Maar ja, wat kun je beginnen vanuit de cel?
Hoera, een gevangenisfilm. Waar hebben we dat vaker gezien? Wel, ontelbare keren. Een recent voorbeeld is The Mean Machine met Vinnie Jones, maar in heel veel andere films (en ik zal deze keer niet bijdehand doen en een lijstje titels uit mijn mouw schudden... Okay, omdat je zo aandringt: The Green Mile, The Hurricane, Life, Instinct en Bandits) kunnen we het leven in een Amerikaanse gevangenis bekijken. En dus kunnen we veel karakters uit zo'n gevangenis ook makkelijk herkennen. Zo is er altijd een vriendelijke maar niet al te slimme jonge kerel die er eigenlijk niet hoort te zitten, vaak voorzien van een lichte verstandelijke handicap of op zijn minst een leuk stottertje. Er is zijn verschillende soorten vechtersbazen, waarvan sommigen opeens verbazend redelijke kerels blijken te zijn als je ze eenmaal wat beter kent en er is ook altijd een intellectueel voor de wat lastigere klussen of om de onwaarschijnlijke weetjes op te hoesten waar de ontsnapping mee staat of valt. Verder heb je ook altijd nog een groepje basketballende negers op het sportveld en een bewaker die eigenlijk een sadist is die nooit met een wapenstok rond zou mogen lopen. En is deze film is dat allemaal niet anders.
Toch is The Last Castle een spannende en originele film. Ten eerste verloopt een actiefilm met militairen heel anders dan met straatschoffies, ten tweede is Robert Redford erg goed (al is het dan een tamelijk eendimensionale rol die hij speelt) en ten derde is het verhaal van A tot Z geloofwaardig. Het zou allemaal echt kunnen gebeuren, en dat is in veel van dit soort films toch wel anders.
Ruim 130 minuten is best een lange zit, vooral omdat het verhaal zich geheel binnen de muren van de gevangenis afspeelt. Toch denk ik dat voor de meeste mensen de tijd zal vliegen. Dat zal eerder voor mannen dan voor vrouwen gelden, want zo langzamerhand is Redford volgens mij iets te oud en lubberig om nog voor sex-symbool door te kunnen gaan. Evenzogoed valt het met het geweld wel mee en bovendien zijn de gevangenen redelijk solidair met elkaar. Dat is altijd aardiger dan wanneer ze elkaar onderling aftuigen, want zulke taferelen leiden toch maar af van een goed verhaal. The Last Castle is een absolute aanrader, maar bij een volgende gevangenisfilm zullen ze toch echt een een hele nieuwe invalshoek moeten gaan bedenken!
Score: 8/10
Martijn Warnas