Volgens mij doen de frietbakkers in Nederland niet aan supersizen, dus leg ik dat eerst even uit: in Amerika bestel je een menu en dan vraagt de kassamedewerker of je voor een klein bedrag nóg grotere porties wilt: "Ya wanna supersize that?" In plaats van 0,5 liter cola dus 0,8 liter voor maar vijftig cent extra, zoiets. En die vraag stellen ze ook als je zo dik bent dat je bij binnenkomst eerst de deurstijlen met boter hebt moeten insmeren om er langs te kunnen. (Je moet trouwens als bedrijf ook niet het lef hebben om de vraag bij dikke klanten achterwege te laten: voor je het weet klaagt zo'n Amerikaanse vetvlek je aan wegens discriminatie!)
Kern van het verhaal is de poging van journalist Morgan Spurlock om dertig dagen lang al zijn maaltijden bij McDonalds te halen. Ten slotte beweren ze daar, zowel expliciet als impliciet, dat er niks mis is met hun eten. Broodje vlees, plakje tomaat, blaadje sla… prima toch? Je moet dus goed begrijpen wat Spurlock's doelstelling is: hij wil aantonen dat McDonalds teveel de indruk wekt dat hun fastfood geen kwaad kan, terwijl het bedrijf duidelijk zou moeten maken dat je het slechts sporadisch zou moeten eten en al helemaal niet als je op je gewicht moet letten. Hij eet dus elke dag uitsluitend bij McDonalds en komt in die maand dan ook 12 kilo aan. Daarnaast stijgt zijn bloeddruk, gaat hij letterlijk naar fastfood stinken en krijgt zijn lever het zwaar te verduren. We zien dan ook geregeld de panische reacties van zijn omgeving, zoals zijn artsen, zijn cameraploeg en zijn vriendin. Nu is die vriendin een veganistische kok en zulke mensen schieten al in de stress van een glas melk, dus dat deel en de reacties van de medici vond ik een tikje overdreven. Spurlock is namelijk een gezonde, slanke kerel dus die dertig dagen haalt hij wel. Tenslotte zijn er miljoenen Amerikanen die het jaren volhouden en er 200 kilo mee weten te worden.
Een belangrijk deel van de documentaire gaat ook over de reclame-uitingen van de Amerikaanse snack- en snoep-industrie en van McDonalds in het bijzonder. Zo wordt bijvoorbeeld ook duidelijk gemaakt wat het imago van Ronald McDonald en al die cadeautjes onbewust aanricht bij jonge kinderen: in feite worden die geïndoctrineerd met het idee dat een bezoekje aan de Mac gelijk staat aan aandacht, spelen en gezelligheid. Ook het bombardement van reclames komt daarbij aan bod, waardoor bijvoorbeeld duidelijk wordt over welke reclamebudgetten snoepfabrikanten beschikken. Als dan voorgerekend wordt hoeveel geld de Amerikaanse voorlichtingscampagnes voor gezondere voeding te besteden hebben, snap je opeens een beetje beter waarom dat land zoveel kamerolifanten telt. Tweederde van dat land is te zwaar en dat wordt alleen maar erger.
De film maakt trouwens ook een kleine zijsprong naar schoolmaaltijden. Daarbij wordt aangetoond dat gezonde voeding voor hetzelfde geld is aan te bieden als fastfood en snoep, maar dat een school daarvoor wel meer inzet moet opbrengen: de makkelijkste weg is immers die van de snackautomaten en de kant-en-klaar spullen. De leerlingen hoor je trouwens niet klagen als ze verstandigere maaltijden krijgen.
Hoewel ook ik op de pondjes moet letten en een poosje geleden mijn eetpatroon al zodanig heb verbeterd dat ik ongeveer een jaar geleden voor het laatst bij McDonalds iets heb gegeten, moet ik bekennen dat ik fikse trek in fastfood kreeg van deze film. Het lijkt me een goed idee om een volkorenboterham met kaas mee te smokkelen als je wilt voorkomen dat je na afloop voor de bijl gaat! Dat kan toch ook niet helemaal de bedoeling zijn van zo'n verhaal, al zou je het ook kunnen zien als een bewijs van de objectiviteit. Spurlock geeft ook eerlijk toe dat hij al die hamburgers en patat ook lange tijd best lekker bleef vinden.
Supersize Me is weliswaar boeiend, maar voor de bioscoopervaring hoef je het niet te doen. Het meeste materiaal is gedraaid met kleine digitale camera's, wat op een bioscoopscherm van 10 meter breed niet echt de beste kwaliteit oplevert. Hoewel ik deze film warm aanbeveel, voel ik me toch verplicht erbij te zeggen dat het best een dure grap is om dit nu in de bioscoop te gaan zien. Dat neemt niet weg dat het een fascinerende film is, die uren gespreksstof oplevert. Wat dat betreft is het dan wel weer een heel aardige film om met een groepje te bekijken.
Mijn eigen conclusie was dat deze film goed demonstreert hoe de snack- en snoepindustrie ons probeert te manipuleren en dat deze bedrijfstak totaal geen interesse heeft in de volksgezondheid. Ook blijkt hoe weinig aandacht er is voor voorlichting en educatie over gezonde voeding. Uiteindelijk is het echter toch duidelijk dat die extreme gevallen waar we allemaal graag zo smakelijk om lachen, hun eigen verantwoordelijkheid moeten nemen en wat zelfbeheersing moeten leren.
Score: 7,5/10
Martijn Warnas
Naschrift: Op 11 augustus 2004 kwam het Algemeen Dagblad met het verrassende verhaal dat redacteur Wim Meij het experiment in Nederland had herhaald en niet alleen 6,5 kilo was afgevallen maar in een aantal opzichten (met name de bloeddruk) er zelfs op vooruit ging.
Als filmcriticus kan ik daar weinig over zeggen: ik ben geen arts of onderzoeker en het is ook niet aan mij om Spurlock opeens te gaan verdedigen. Wel zou ik een paar dingen willen opmerken, die het verschil misschien deels kunnen verklaren. Zo zijn de porties bij McDonalds in Amerika volgens mij groter dan bij ons. In ieder geval heeft Spurlock steeds de grootste portie genomen, zoals McD dat ook steeds aanbiedt (het supersizen) en heeft Meij, aan het voorbeeld op de AD-site te zien (https://www.ad.nl/artikelen/Gezondheid/1092118094164.html), steeds een tamelijk afgemeten hoeveelheid gegeten. Hij nam bij het avondeten bijvoorbeeld de kleinste portie friet en dronk cola Light. En inderdaad, dat is verstandiger. Spurlock nam echter de grootste portie, ook omdat je die natuurlijk steeds in reclames aangeprezen ziet worden. (Nu de 2e Big Mac voor maar 1 euro!) Zo kwam hij ook op gemiddeld 5000 calorieën per dag, meer dan twee keer wat Meij in zijn voorbeeldmenu binnen krijgt. En inderdaad, bij 5000 calorieën per dag kom je aan, al werk je het uitsluitend via appels en peren naar binnen.
Ook is het in Amerika moeilijker om aan beweging te komen dan hier: het hele land is uitsluitend geschikt voor auto's, niet voor fietsers. Zelfs wandelen is daar zelden een optie. Als Meij bijvoorbeeld op de fiets naar zijn werk komt, of zelfs maar elke dag 20 minuten kwijt is om van en naar tramhaltes te lopen, dan heeft hij dat ook al voor op Spurlock.
Daarnaast was er voor Meij een (iets) ruimere selectie aan gezonde alternatieven beschikbaar tijdens zijn experiment, dan voor Spurlock het geval was: denk aan salades met dressing op yoghurtbasis.
In elk geval vind ik het niet terecht om te zeggen dat Meij hetzelfde deed als Spurlock. Meij liet een diëtist zijn maaltijden kiezen, terwijl Spurlock zich liet leiden door de verkooptruuks en impulsen vanuit McDonalds.
Mijn laatste opmerking is echter de belangrijkste: hoewel het experiment de rode draad van de film is, is de belangrijkste boodschap uit de film zeker niet dat we geen patat mogen eten. Het gaat Spurlock er om dat we ons realiseren welke invloed de fast-food industrie op ons uitoefent via een bombardement van reclame, dat vers voedsel in schoolkantines niet duurder hoeft te zijn dan fastfood of pakjesvoer en dat Amerikanen te weinig bewegen. In elk geval kun je niet zeggen dat Supersize Me nu 'onderuit gehaald is'. Het experiment is immers niet exact herhaald en als je puur calorieën telt is de uitkomst van beide pogingen ook voorspelbaar.
Je zou hooguit kunnen beweren dat mensen die het liefst voor de vette hap gaan dankzij Meij nu weer een extra drogreden hebben om een McDonalds binnen te lopen. Dat Wim daar iets heel anders bestelde dan zij van plan zijn, zullen ze voor het gemak dan maar vergeten. Die tweede Big Mac of McKroket kost immers maar een euro, maar die salade blijft de volle mep. En zolang een bak sla bij die clown nog steeds evenveel kost als een menu met cola, friet en een burger, hebben ze daar nog steeds heel wat uit te leggen.
|
Alle informatie op Warnas' Movie Academy is eigendom van Warnas.net en mag niet op een andere manier worden bekeken, verspreid, geciteerd of gebruikt dan door het bezoeken van deze website, behoudens schriftelijke toestemming van de maker, te bereiken via . 
|