Er was ooit ook een podcast. Klik hier

Het is heel makkelijk om iemand te haten als je hem niet kent. Dus toen John R. in 1999 de Rembrandt-toren binnenliep en een gijzelingsactie begon die iets met Philips en breedbeeld-tv's te maken had, dacht iedereen: 'Wat een gek, ik hoop dat-ie voor zijn raap geschoten wordt. Scheelt weer een paar jaar logeren op staatskosten.' En inderdaad, John kwam niet levend naar buiten: iedereen blij.

Regisseur Pieter Kuijpers raakte echter geboeid door deze bizarre daad. Wat bezielde John? Dat werd het uitgangspunt van Off Screen, een voortreffelijke Nederlandse film die voor de verandering eens over iets anders gaat dan een uitgekauwd boek. De hoofdrol is voor Jan Decleir, als Vlaming weliswaar een heel klein beetje uit zijn element als Uithoornse buschauffeur maar evenzogoed een top-acteur. Vergeet ook vooral niet om bij gelegenheid de film De Zaak Alzheimer te bekijken. Griezelig gewoon, zo goed als die man is.

Het verhaal begint voor John Voerman (de naam van het filmkarakter, niet van de echte gek) al jaren voor de gijzeling. John is een man met eigenaardige karaktertrekken. Sommige daarvan komen goed van pas voor een buschauffeur, maar van andere wordt zijn vrouw uiteindelijk zo gek dat ze hem verlaat. John is een man die weigert in bussen met reclame te rijden, die alle afleveringen van Twee Voor Twaalf op video heeft en ze de hele dag bekijkt, die protesteert tegen arbeidstijdverkorting omdat hij gewoon 40 uur per week wil werken, die boze brieven schrijft aan Philips wanneer hij een breedbeeld-tv koopt en ontdekt dat vanaf dat moment slechts 5% van de uitzendingen er nog fatsoenlijk uit ziet.

Langzamerhand wordt John steeds eigenaardiger. Na een paar incidenten besluit de busmaatschappij besluit hem over te plaatsen naar een rustige, landelijke route. Daar stapt op een dag een keurig geklede heer in, die voor Philips blijkt te werken. Gerard Wesselink is hoofd Sound & Vision bij Philips en als hij zijn koffertje in de bus laat staan ontdekt John daarin de klaagbrieven die hij aan het bedrijf schreef!

John brengt het koffertje terug naar Gerard (Jeroen Krabbé, hier aanzienlijk langer in beeld dan in 'zijn vorige film' Ocean's Twelve, hehehe...) en de twee worden langzamerhand vrienden. Als John jarig is neemt Gerard zelfs Astrid Joosten mee, de ware reden dat John zo dol is op Twee Voor Twaalf!

Gerard blijkt met een gruwelijk geheim rond te lopen: Philips heeft vreselijke plannen met breedbeeld, maar Gerard kan daar niets over zeggen want dat kost hem de kop. Hij neemt John in vertrouwen en neemt hem zelfs mee naar een geheim laboratorium voor een demonstratie waarvan John letterlijk in zijn broek pist!
Zo ontstaat bij John langzaam een plan om zijn vriend te helpen, hem in staat te stellen aan de hele wereld zijn boodschap te vertellen zonder dat het hem kan worden aangerekend...

Zoals je begrijpt is alleen het startpunt van dit verhaal waargebeurd, maar het scenario van Hugo Heinen toont een prachtige versie van de waanideeën die mensen als John vaak hebben. Hoewel de man stapelgek was, gebeurt alles zo geleidelijk dat je tot aan het bittere eind sympathie voor hem blijft voelen.

U merkt het, ik ben erg enthousiast. Als minpuntjes noem ik alleen het ietwat lage tempo van de film, waardoor hij voor mensen die toch al wantrouwig tegenover Nederlandse films staan misschien als saai bestempeld gaat worden, en het feit dat de daadwerkelijke gijzeling wel erg sober in beeld wordt gebracht. Niet dat ik een Matrix-achtige schietpartij verwacht, maar om nu te zeggen dat het je dun door de broek loopt... nou nee. Trouwens, de rol van Astrid Joosten is in wezen ook een stuk beperkter dan je uit de persmap zou opmaken. Astrid, die ze in Engeland direct zouden bestempelen als "thinking man's totty", speelt zichzelf maar is duidelijk een soort trofee, een lustobject voor mannen die van een beetje klasse houden. Dat ze nooit in de Playboy heeft gestaan doet daar niks aan af: ik heb ook wel eens gedroomd dat ik met haar een potje mocht Trivianten. En dan bedoel ik letterlijk Trivianten, hoor. Naakt, dat wel. Althans, zij.
Daar ben ik vast niet alleen in en het is leuk als een vrouw dat erkent en die rol dan in een film speelt (zoals Katja dat deed in Interview) maar dat blijft hier erg op de vlakte. Kon Astrid bij nader inzien toch niet zo goed acteren, durfde ze niet of was het geld op? De persmap suggereert zelfs een rivaliteit over haar tussen John en Gerard. Sorry, niks van gemerkt...

Maar goed, dat neemt allemaal niet weg dat deze film staat als een huis, dat er uitstekend gespeeld wordt (ook door Theu Boerman als de chef van John en Gijs de Lange als hoofd beveiliging van de Rembrandt-toren en de man die door John het meest direct bedreigd wordt) en dat ik niet meer zo snel zal denken: 'Het is maar een gek, knal 'm nou gewoon af.'

Score: 8/10
Martijn Warnas