Ja hoor eens, weer een review? Ik heb deze film al eerder besproken. Twee keer zelfs! En waarom vraagt iedereen aan me 'of het wat is'? Wat vond je van deel één en twee? Gaaf? Dan is deel drie ook gaaf, oen. Het is dezelfde film, van precies dezelfde makers, opgenomen op hetzelfde moment, met dezelfde acteurs, maar dan het laatste deel! Snap dat dan!

Je zou wel gek zijn als je na twee films afhaakt en omgekeerd is dit een slecht moment om voor de eerste keer te gaan kijken. Er zijn een aantal marathons, maar die duren al snel een uur of tien en de menselijke blaas is daar niet tegen opgewassen. Sterker nog, bij deze ene film moest meer dan de helft van de zaal al een keer plassen. Is-ie lang? Laat is het zo zeggen: de persvoorstelling begon een paar minuten voordat Willem-Alexander zijn dochter ging aangeven op het gemeentehuis en toen we naar buiten kwamen kon het kind al lopen!

Okay okay… van de eerste twee actes heb heb ik een niet onaardige samenvatting gemaakt dus dat kan ik op zijn minst nog een keer doen. Voor we gaan beginnen: hier kun je spieken als je een naam even niet thuis kunt brengen:
https://www.lord-of-the-rings.org/books/lotr_characters.html

In deel twee hebben we gezien hoe Saruman, een van de handlangers van Sauron, een pak op zijn flikker heeft gekregen. Zijn trollenkwekerij staat onder water en meneer zit zelf opgesloten in zijn toren. Verder heeft de vesting Helms Deep een flinke belegering doorstaan, al is daarmee de strijd tegen Sauron nog lang niet gewonnen.
Het reisgezelschap uit deel één is behoorlijk uit elkaar geslagen: de dappere Ranger Aragorn, de elf Legolas en de dwerg Gimli zijn aanwezig op Helms Deep. Twee van de drie hobbits, Merry en Pippin, worden gekidnapt door Orcs maar weten te ontsnappen en beleven de slag bij eh… allemachtig, waar woonde die Saruman ook alweer? Oh ja, Isengard. Ik heb nu al hoofdpijn, weet je dat?
Frodo en Sam zijn via een omweg opweg naar Mount Doom (hij kan ook anders heten maar ik heb absoluut geen zin om in al die maffe fansites te gaan zoeken naar de naam) om daar de ring waarin Sauron al zijn macht heeft samengebald (behalve de macht om in de gaten te houden waar die ring precies is…) in een vulkaan te gooien. Daarbij hebben ze hulp van Gollum, een beklagenswaardig wezen dat zo geworden is dankzij de kwade invloed van de ring.

De (korte) geschiedenis van Gollum, toen nog Sméagol geheten, vormt de opening van de derde film, of liever gezegd de derde akte. Die opening is niet veelbelovend: hij bevat een man-tegen-man gevecht dat zo slap is dat het wel lijkt of ze in plaats van stuntmannen twee mannelijke studenten van de mode-academie hebben gebruikt.

Goed, na dat mietjesgevecht en de val van Smeagol gaat het verhaal echt van start. Iedereen is bezorgd om Frodo en Sam, want niemand weet hoe het met ze gaat op hun reis naar die vulkaan. Die bezorgdheid is terecht, want het loopt allemaal niet zo soepel: Gollum zit Sam voortdurend te treiteren en Frodo loopt op zijn tandvlees. In feite kun je de film verdelen in twee verhaallijnen: de belevenissen van Frodo & Co en de grootschalige gevechten die Gandalf en zijn vrienden te wachten staan.

Zoals gezegd was de slag bij Helms slechts het begin van de oorlog tussen Sauron en de rest van Midden-Aarde. Alle volkeren moeten partij kiezen, met name die in de buurt van Minas Tirith wonen. Deze stad is namelijk zeer waarschijnlijk het volgende doelwit.
Minas Tirith is de hoofdstad van Gondor en wordt bestuurd door een stadhouder, Denethor. Dat is de vader van Boromir (die stierf in deel één) en Faramir, die nog levend en wel rondloopt en waarmee het gezelschap al eerder kennis maakte. Als stadhouder zijnde houdt Denethor de troon van Gondor warm tot er weer een rechtmatige opvolger uit het koningshuis op komt dagen. En dat is nu Aragorn, die oorspronkelijk als een soort vage boswachter rondliep maar nu dus de enige echte koning van Gondor blijkt te zijn. En dat verklaart de titel van deze film, hoewel het in het grote geheel volslagen onbelangrijk is.

Stadhouder Denethor is helaas zo gek als een deur, wat in die regio vrij gebruikelijk schijnt te zijn voor regenten. Ik bedoel, Thèoden was ook niet helemaal okselfris tot Gandalf zich ermee ging bemoeien, toch? Thèoden, weet je nog wel? Koning van Rohan. Dat volk met die paarden. De buren van Gondor. Ben je d'r weer? Maar goed, die Denethor is dus ook niet helemaal snik: hij rouwt zo hevig om de dood van zijn zoon Boromir dat hij zichzelf en zijn zoon Faramir, die een ongelukkige klap heeft gekregen tijdens een zinloze aanval op de Orcs, op de brandstapel wil leggen.
Aan zo'n man heb je dus niks, maar hij vertikt het ook om zijn buren om hulp te vragen voor de naderende slag en dat bevalt Gandalf niet: de noodbakens van Gondor, enorme houtstapels die strategisch op bergtoppen zijn geplaatst, moeten zo snel mogelijk aangestoken worden. En dat is een mooi klusje voor Pippin. Er was immers wat kanonnenvoer nodig voor die slag om Minas Tirith, een prachtige stad maar helaas gebouwd door een volkje wat de juiste formule voor het maken van cement nog niet in de vingers had. Trouwens, ik was ook niet kapot van hun verdedigingstactieken. Die jongens zouden een beetje minder tijd aan beeldhouwen moeten besteden en iets langer moeten nadenken over enge dingen die je in een katapult naar de vijand kunt schieten. Iets beters dan stukken van hun eigen stad weten ze niet te bedenken, terwijl die Orcs lachend de ene vuurbal na de andere lanceren…
De katapulten van Sauron richten dus een enorme schade aan in een veldslag waar volgens de persmap veel meer mensen aan deelnamen dan aan die bij Helms Deep, al zag ik eerlijk gezegd het verschil niet zo. Sterker nog, het is een zwak puntje aan deze triologie: twee redelijk vergelijkbare veldslagen. Maar goed, zo wil het boek het en op alle andere fronten hebben ze dat briljant samengevat en weergegeven dus laat ik niet teveel zeuren. Trouwens, die reis van Frodo en Sam is weliswaar spannend maar bestaat toch voor een groot deel uit wandelen en angstig rondkijken, dus dat moet je ook weer een beetje compenseren.

Als ik dan toch iets moet bekritiseren is het dit: er gaan aanzienlijk meer good guys dood dan bad guys. Misschien niet zozeer numeriek, maar wel wat betreft de close-ups. Ik wil verdorie smeulende trollen zien! Daar ZIJN ze voor! In plaats daarvan zie je veel ridders het loodje leggen, bijvoorbeeld onder de poten van olifanten of omdat ze door vliegende draken worden opgepakt en vanaf grote hoogte op hun kamaraden worden gedropt.
In elk geval zijn Gimli en Legolas nog steeds bezig met hun wedstrijdje om te turven wie de meeste Orcs molt. Dat is trouwens meteen het enige sprankje humor in de hele film. Hoewel, Gandalf kan ook wel eens leuk uit de hoek komen. In de vorige film ging hij dood en transformeerde hij van Gandalf de Grijze naar Gandalf de Witte. Voor tovenaars is dat kennelijk een soort promotie. In elk geval transformeert hij in deze film opnieuw, respectievelijk naar Gandalf de Stoffige en Gandalf de Smoezelige. Wat wil je ook, na al dat vechten.

Interessanter is wat dat betreft het laatste stukje van de reis die Frodo, Sam en Gollum maken naar de vulkaan waarin De Ring geworpen moet worden. Ik vond dat een van de spannendste delen van het boek en ook dit is weer briljant gevisualiseerd. Alleen het monster waar ze het in de zwarte bergen mee aan de stok krijgen viel me een beetje tegen, maar dat zou kunnen komen omdat mijn eigen fantasie bij het lezen van het boek er iets te veel heeft bij bedacht. Ik was stomverbaasd dat Willibrord niet in die grot bleek te zitten!

Het slot is bevredigend, maar er is wel een vrij lange nasleep. Dat was pech hebben voor iedereen die dacht: 'Loop eens even door, Frodo: ik moet pissen!' Ook dit deel is weer meer dan de menselijke blaas kan verdragen, al zag ik opnieuw verschillende dappere zielen met een halve liter cola en een kop koffie naar binnen schuiven. En vervolgens ging er, elke keer als er iemand genoeg moed verzameld had om te gaan pissen, een groep van tien man achter hem aan. Kies een bioscoop waar ze aan pauzes doen of ga aan het begin van de rij zitten, is mijn advies.

Net als de vorige actes geef ik dit deel een negen. De hele trilogie is een daverend succes gebleken, met een constant en onvoorstelbaar hoog niveau. De eerlijk gezegd soms slaapverwekkende boeken van Tolkien zijn uitstekend samengevat, gelukkig ook met zo min mogelijk gedichten. De karakters zijn herkenbaar genoeg om nog te weten wat ze een jaar geleden uitspookten, al ontgaat je hier en daar wel eens een naam. Oh en reken er maar op dat ze nog uuuuuren materiaal extra hebben gedraaid, om je de komende vijf jaar helemaal gek te maken met 'extended versions', 'directors cut', 'secret scenes' en wat dies meer zij. Dus koop die DVD niet te snel.

Mis deze film niet, maar zorg dat je de eerste twee delen vooraf gezien hebt. Vorig jaar in de bios was trouwens vroeg genoeg, met name als je wakker gebleven bent tijdens mijn samenvatting. En nu maar hopen dat ze als 'prequel' het verhaal The Hobbit ook nog zo verfilmen!

Score: 9/10
Martijn Warnas