Laat ik meteen maar opbiechten dat ik het boek van Theo Thijssen nooit gelezen heb. Kees de Jongen is immers niet bepaald een titel waar de spanning en intrige vanaf spat, of wel? Natuurlijk heb ik verder wel wat huiswerk gedaan en het komt mij voor dat Kees de Jongen zelfs voor 1923, het jaar van publicatie, een tamelijk suf boek was. En dan speelde het verhaal zich nog eens 28 jaar daarvoor af, namelijk in het Amsterdam van 1895. Een niet-representatieve peiling in mijn omgeving wees uit dat vrijwel niemand het boek de laatste 40 jaar gelezen had, al viel wel drie keer het woord 'zwembadpas'. Overigens dacht een van de ondervraagden dat Kees een abonnementje had.

Kees is de beste leerling van de klas. Zijn ouders zijn lief voor hem en het leven valt niet tegen, al hoest zijn vader nogal hevig en loopt hun schoenenzaak niet meer zo goed als vroeger. Kees heeft verder weinig te klagen, al zou hij graag een atlas en een paar gymschoenen willen hebben. Eventuele tegenslagen lost hij op door even in een fantasiewereld te vluchten, waarin humeurige grootouders een zak kolen op hun kop krijgen en hij het mooiste meisje van de klas in een heldhaftige actie mag behoeden voor een ongeluk. En hij verzint die zwembadpas, een soort snelwandelen voor jochies die op willen vallen. Tegenwoordig hebben we daar piercings voor.
Het is drama van niks, als je het mij vraagt. Ruim een uur lang zitten we naar plotjes te kijken op het niveau van kinderen van zes. Daarna zet het hoestje van vader eindelijk door en komt er wat meer drama in het verhaal, al was ik eerlijk gezegd verdrietiger om het feit dat mijn Chocomelletje inmiddels op was. Je kunt deze film echt niet beschuldigen van overdreven dramatiek.

Nu verscheen een jaar geleden de film Pietje Bell, die zich dan wel niet specifiek in Amsterdam afspeelde, maar die aardig wat overeenkomsten heeft met deze film, qua sfeer en misselijkmakende braafheid. Het zal toeval wezen, maar de vaders van Kees en Pietje zitten beiden 'in de schoenen' en in beide gezinnen trekt iemand in bij het gezin. Trouwens, vrij kort na de release van Kees de Jongen verschijnt Pietje Bell deel 2 alweer! Kortom, dat wordt teveel van hetzelfde. En dan is de hoofdrolspeler in deze film ook nog eens dezelfde knaap als in Kruimeltje!

De hoofdrol is in feite voor Amsterdam, een stad die er indrukwekkend uit blijkt te zien als je de auto's, de parkeermeters, de junks, de gestoorde fietsers, de reclameborden, de hoeren, de woonboten, het afval op straat en de moderne gebouwen wegdenkt. De makers van Kees de Jongen hebben wat dat betreft een ongelofelijke prestatie geleverd, al heeft de computer op sommige plekken een handje geholpen. Dat mag natuurlijk, al was er een opname bij die daardoor meer op Kees de Videogame leek. Maar ja, of een aantal mooie opnames van Amsterdam in, pakweg, Dordrecht of Zoetermeer ook een reden is om naar de bioscoop te gaan, betwijfel ik.

Voor iedereen die buiten de A10 ringweg woont zal de film het toch echt van het verhaal moeten hebben, en dat wordt een probleem. Er is te weinig gedaan om het voor een publiek anno 2003 interessant te maken. Niet dat ik een auto-achtervolging verwacht, maar is het echt zo gek om te zeggen dat het publiek van nu en 80 jaar geleden van elkaar verschilt? Kijk, je doet het natuurlijk nooit goed: elke letter die je afwijkt van het boek levert gemopper op van puristen. Maar ja, als geen hond dat boek nog kent en je toch volle zalen moet vermaken… Volgens mij wordt het boek trouw gevolgd. Gedurende de hele film is zelfs een voice-over aanwezig, om maar zo veel mogelijk tekst uit het boek in die film te verwerken. En daar zit 'm nou het het 'probleem' van deze aanpak: het is een film 'naar het boek', in plaats van 'gebaseerd op het boek'. Dat is een subjectief, maar wel heel duidelijk verschil.

Waarschijnlijk geef ik het boek en deze film te weinig krediet. Er zal best een reden zijn voor het Theo Thijssen-museum, voor het kampioenschap zwembadpas (een manier van lopen waarmee Kees dacht sneller over de grachten te komen) en voor een investering van een paar miljoen euro in deze film. En het ziet er allemaal gelikt uit. Maar ja, ik vond het suf. Wat moet ik dan, liegen? Het zal de leeftijd wel wezen. Ik heb nu eenmaal meer warme gevoelens van nostalgie bij de Transformers en Wiplala. Ieder zijn lol. Maar hier was best iets van te maken geweest waardoor 50-minners het ook leuk hadden gevonden. Dit was gewoon een film waarbij de voorpret leuker was dan het eindresultaat: Radio Noordholland was niet bij de opnames weg te slaan, Amsterdam werd weer even toonbaar, een aantal oude mensen kon nog eens glunderen over een suf kinderboek en de Koningin kwam naar de premiére, hoera. En buiten was het 2003 en dacht iedereen onder de dertig: "Kees, van harte met je 92e verjaardag. Ik ga lekker naar Lord Of The Rings 3."

Score: 5/10
Martijn Warnas