"I say, Jeeves, why not get us another round of drinkey-poohs?"
"Quite, Sir. Shall I bring Sir the entire barrel from the cellar?"
"Don't be facetious, Jeeves. I daresay your father never spoke to my father in that tone!"

Ah yes, het Engeland van pakweg tachtig jaar geleden. Butlers, landhuizen, personeel dat buiten beeld stiekem rookte, comfortabele salons, excentrieke Amerikaanse bezoekers die ernstig uit de toon vallen met hun knauwerige accenten... Beelden en situaties die we kennen uit tientallen series. Amerikanen zijn er gek op om dat tijdperk weer tot leven te brengen. De Engelsen ook, maar die maken er liever grapjes over. Denk aan comedyseries als You Rang, M'lord, Jeeves & Wooster en To The Manor Born of iets ernstigere programma's zoals Upstairs Downstairs en Hercule Poirot. Dat kent u allemaal niet? Vreemd. Iedereen in dit land beweert toch zo vaak naar de BBC te kijken. Die zendt dan zeker porno uit na twaalven ofzo.

Hoe dan ook: Gosford Park past naadloos in het genre wat ik probeer te schetsen. Bij een gezellig bedoelde bijeenkomst van aristocratische dames en heren op een chique landgoed, waarbij het (al dan niet zelf meegenomen) personeel zich achter de schermen de benen uit de reet loopt en elkaar daarbij het leven lastig maakt, wordt een moord gepleegd. Het is alsof je aan een rondje Cluedo begint.
De casting is nauwelijks verrassend te noemen, maar heeft wel kwaliteit: Maggie Smith als kakineuze dame, Jeremy Northam (momenteel ook te zien in Enigma) als dandy, Derek Jacobi als butler en in de hoofdrol uiteraaaaaard Stephen Fry als de klungelige politieman die het allemaal op moet gaan lossen. Overigens lukt het hem niet om zich ook maar een keer netjes voor te stellen, want de gasten zijn veel te veel met zichzelf bezig. Tegelijkertijd is de moord een grote inspiratiebron voor de Amerikaanse gast, een producent van actiefilms. En natuurlijk heeft iedereen zo zijn eigen dingen te verbergen, die echter boven water moeten komen om vast te stellen wie de moordenaar is.

We hebben het eerste uur als kijker geen schijn van kans om de gasten uit elkaar te houden. Datzelfde geldt trouwens voor het personeel. Er lopen al snel een stuk of vijftig karakters door elkaar, met volstrekt inwisselbare namen. Bovendien worden de bedienden van de gasten door het vaste personeel voor het gemak aangesproken met de naam van hun werkgever (maar dus niet door hun werkgever zelf, of door hun eigen collega's). Ook is iedereen min of meer hetzelfde gekleed: vrijwel alle heren dragen een kostuum. Je mag echt blij zijn als je er tien karakters uit weet te halen waarvan je direct weet hoe het ook alweer zit.
Het vereist dus enig zitvlees en incasseringsvermogen om 'in het verhaal' te komen. Voor sommigen wordt dat lastig, maar als dit soort films je aanspreekt is het geen enkel probleem. Aan de andere kant verwacht ik van een film die zo'n lange aanloop neemt wel een verdomd goeie finale. Nou, dat valt een beetje tegen. Je zult je tevreden moeten stellen met toezien hoe een ingewikkelde legpuzzel langzaam maar zeker in elkaar valt. Daar heeft die politieman overigens vrijwel geen invloed op, dus een gezamelijke ontknopping in de salon ("Because, mesdames, my little grey cells tell me one of YOU is the murderer!") zit er niet in. De film loopt ook niet echt over van emotie. Een van de heren snauwt tegen zijn vrouw: "Would you stop snivelling? Anyone would think you were Italian." En dat is het dan wel zo ongeveer.

In alle eerlijkheid kan ik deze film, waar ik met redelijk veel plezier naar heb gekeken, niet aanraden. Voor mij is het werk om zo'n film te bekijken en ik weet veel ergere baantjes. Voor u moet het vermaak zijn en wat dat betreft laat de film erg veel kansen liggen, zelfs voor fans van het genre, of liever gezegd het tijdperk. Filmkenners mogen dan zwijmelen over de perfecte manier waarop regisseur Robert Altman een grote groep karakters in een ingewikkeld verhaal rond laat lopen zonder het overzichtte verliezen, maar daar blijft het helaas bij: Gosford Park is gewoon traag en veel te tam. Jammer.

Score: 5/10
Martijn Warnas