Er was ooit ook een podcast. Klik hier

Het spijt me, maar dit wordt een geschiedenislesje. Dat kan niet anders bij dit onderwerp. Mijn excuses aan de mensen die dit al weten, maar aan de logfiles van Warnas.net zie ik dat de meeste mensen toch op mijn site terecht komen door in Google woorden als 'Katja Schuurman Naakt' en 'Thriller + Tieten' in te tikken. Niet dat ik daar plaatjes van op de site heb, overigens, maar als je leuk wilt doen gebruik je soms wat ongebruikelijke kreten. De rest van de bezoekers komt van huiswerkservice.nl, die kinderen doe ik er ook vast een plezier mee.

Tussen ongeveer 1950 en 1956 was de Amerikaanse Senator Joseph McCarthy bezig met een heksenjacht. Hij had het voorzien op Communisten en hun sympathisanten. Dat is op zich niet zo erg, maar McCarthy deed het op de meest onfatsoenlijke manier die je je voor kunt stellen. Hij en zijn medewerkers schuwden echt geen enkele smerige truuk en beschuldigden een heleboel volmaakt onschuldige mensen. Had je vader ooit een dubbeltje gegeven aan een zwerver die wist waar Rusland op de kaart lag, dan was je eigenlijk zo goed als zeker een informant van het Kremlin. McCarthy was, kortom, een misselijke en gevaarlijke kerel.

De beroemde en gerespecteerde journalist Edward R. Murrow was het op zeker moment zat. Hij verzorgde een nieuwsprogramma voor de omroep CBS. Na een item over een luchtmachtpiloot die was ontslagen omdat zijn vader wel eens een Joegoslavische krant las, besloot hij om McCarthy zélf aan te pakken. Hij was een van de eersten, zo niet de eerste, die dat aandurfde. Dat was riskant, want zo trok je de aandacht van die smeerlap en voor je het wist zat je zélf in het beklaagdenbankje.

Dit is met name het verhaal van Edward R. Murrow (gespeeld door David Strathairn) en zijn team, over hun beslissing om iets aan dit onrecht te doen en de spanningen die dat opleverde. Senator McCarthy wordt niet gespeeld door een acteur, maar komt uitsluitend via (prachtig gerestaureerde) geluids- en beeldfragmenten in het verhaal voor. Dat zal wel een van de redenen zijn dat George Clooney, die niet alleen meespeelt als Murrows vriend en producer Fred Friendly (what's in a name) maar die óók regisseerde én meeschreef aan het script, deze film in zwart-wit heeft gedraaid. Verder is het ook een sobere, zij het zeer stijlvolle, film. Zo is er nergens achtergrondmuziek te horen en de enige onderbreking van het verhaal (en de enige muziek) bestaat uit fragmenten van jazznummers, gezongen door een nachtclubzangeres. Die hebben niets met het verhaal te maken, maar zorgen voor de noodzakelijke rustpunten én voor de sfeer van de jaren '50.
Er wordt overigens ook ontzettend veel gerookt in deze film, maar Murrow presenteerde zijn rubriek dan ook doodleuk met een kringelende peuk in zijn hand. Dat was toen, zullen we maar zeggen. Daar staat tegenover dat Murrow doodleuk Shakespeare citeerde tijdens zijn commentaren. Kom daar eens om bij Netwerk, anno 2006!

Natuurlijk kreeg Murrow heibel met McCarthy. Het aardige is dat de reactie van de Senator indertijd op TV is uitgezonden en dat die clip dus naadloos in het verhaal is verwerkt.

In Filmcast nummer 28 kun je een paar clips uit de film horen.

Voor Nederlanders is deze film lang niet zo boeiend als voor Amerikanen, of je moet specifiek belangstelling hebben voor de geschiedenis van dat land. Als wij in onze zwart-wit archieven duiken vinden we hooguit wat beelden van de watersnoodramp, een paar afleveringen van Swiebertje en Ja Zuster Nee Zuster en een stukje van de actie 'Open Het Dorp', maar voor Amerikanen ligt dat anders: die heksenjacht was een belangrijk stuk uit hun geschiedenis. Maar weet jij uit je hoofd hoe Edward R. Murrow eruit zag of hoe hij klonk? Kun jij echt aanvoelen hoe bijzonder het was dat omroep CBS het team van Murrow zijn gang liet gaan en hen volstrekte journalistieke vrijheid gunde terwijl het bedrijf met zulke reportages wel degelijk het gevaar liep als communistisch bestempeld te worden?
Nee? Nou ik ook niet, eerlijk gezegd. Trouwens, je moet minstens in de zestig zijn als je je dit allemaal zelf nog kunt herinneren.

Ik geef toe dat er spannendere onderwerpen zijn te bedenken voor een avondje uit, maar Good Night, And Good Luck is een volwassen film met een volwassen onderwerp en pakt de zaken érg goed aan. Als geschiedenisles kun je je weinig beters wensen, in aanmerking genomen dat er natuurlijk een en ander bij verzonnen moest worden en sommige details juist weer moesten sneuvelen. De cast is grotendeels onbekend, afgezien van Clooney en een rolletje voor Robert Downey Jr. als een CBS-werknemer die getrouwd is met een van zijn (uiteraard vrouwelijke) collega's en dat verborgen moet houden om dat dit tegen de regels is. Dat is dan ook het enige zijspoor van dit verhaal en het kon er net zo goed uit, eigenlijk.

Er zijn trouwens aardig wat mensen die vinden dat deze film karaktermoord is op senator McCarthy. Daar moet je echt Amerikaan voor zijn, hoor... Hun argument is dan dat in 1995 documenten werden vrijgegeven waaruit bleek dat 'Joe' ook een paar échte spionnen en partijleden te pakken heeft gehad. Ja allicht. Als je alles en iedereen dagvaardt met twee benen en een pols, heb je automatisch ooit een keer beet. Het gaat erom dat hij mensen willens en wetens vals beschuldigde. Sterker nog, hij had toen niet eens door dat hij een paar échte informanten te pakken had want hij kon niets bewijzen!
Wat dat betreft zouden de Nederlandse officieren van Justitie bij hun volgende bedrijfsuitje eens een bezoek aan deze film moeten brengen. Ron van Zaane (Paskamermoord) en Ernest Louwes (Deventer Moordzaak) zullen hun kaartjes graag betalen, denk ik.

Score: 8/10
Martijn Warnas