Een van Hitlers grootste tactische fouten was zijn aanval op Rusland: het land was dan wel verzwakt, maar het verzet van de Russen was ongehoord fel. Bovendien had Stalin aan één ding geen gebrek: manschappen. Per treinlading werden de vaak onervaren rekruten op het slagveld gedropt. Twee mannen deelden een geweer: als de schutter sneuvelde, werd de tweede geacht om het wapen over te nemen. Wie vluchtte of zich verschool kreeg een kogel van de eigen troepen.

Zo begint ook het avontuur Vassili Zaitsev, een eenvoudige schaapsherder uit de Oeral die aan het front een uitstekend scherpschutter blijkt te zijn. Hij ontmoet politiek officier Danilov, die via de propagandamachine een volksheld van hem maakt.

Tijdens de uiterst felle en bloedige slag om Stalingrad knalt Zaitsev tientallen hoge Duitse officieren af. Dat motiveert de Russen enorm, maar bij de Duitsers heeft zoiets natuurlijk precies het omgekeerde effect. Hitler wordt het zat en stuurt Majoor König, de directeur van een beroemde Duitse scherpschuttersopleiding, om Zaitsev uit te schakelen. Zo ontstaat een kat en muis spel, waarbij beide partijen proberen enkele stappen vooruit te denken.

Regisseur Annaud verlustigt zich niet aan het geweld, hoewel we de onfrisse kanten van de oorlog en met name van het scherpschutterswerk heel duidelijk te zien krijgen, vaak zelfs via het vizier. De hele film speelt zich af in de modder en de ruines van het slagveld. Dat geeft ook goed weer dat de slag om Stalingrad uit tactisch oogpunt zinloos was: er was vrijwel niets meer van de stad over en toch waren zowel Hitler als Stalin vastberaden om tot het uiterste te gaan om haar te veroveren. Enemy At The Gates volgt daarbij het leven van de mensen die de gevolgen van zulke waanzin moeten dragen. Dat levert een indrukwekkende en spannende film op, die echter nergens te zwaar of te grof wordt.
De enige kritiek geldt eigenlijk de stemmen van de Russen: ze klinken zonder uitzondering uitermate Brits. Niet zo gek als je naar de cast kijkt en misschien leidt het uiteindelijk toch minder af dan vet aangezette Russische accenten, maar het is wel even vreemd. Verder is de film voorbestemd een klassieker in zijn genre te worden.

Score: 8/10
Martijn Warnas