Deze film gaat over het geloof. Geen onderwerp waar ik snel warm voor loop, eerlijk gezegd: ik ben tiende generatie atheïst (maar niet actief, ha ha uche sorry) en zelfs de bijbel heb ik nooit gelezen. Het moest ooit wel, voor het vak Klassieke Bronnen, maar de docent was een lul en toen ben ik 'm gaan sarren door te eisen dat ik 'A Hitchhikers Guide To The Galaxy' mocht lezen. Da's ook een stukje fictie met een boodschap van God, nietwaar? Nou, die woede-uitbarsting was wel een onvoldoende waard! (Die leraar is nooit meer de oude geworden, maar dat kwam ook omdat hij Martijn het vak poëzie-analyse moest geven. Martijn weigerde het lesboek te aan te schaffen met als (luidkeels) verkondigd argument dat zijn vader anders zou denken dat hij homoseksueel was geworden... Warnas is uiteindelijk van de studie verwijderd. - Ed.)
Kortom, vrijwel alles wat ik weet van het geloof komt uit die EO-bijbelverhalen-met-waterverftekeningen waar ik vroeger wel eens in viel op zoek naar een leuke tekenfilm op woensdagmiddag. Soms duurde het even voor ik doorhad waar ik in vredesnaam naar zat te kijken, maar als er dan een bekende naam voorbijkwam (God, Jezus, Jozef, Noach, Vader Abraham, dat werk) greep ik sneller naar de afstandsbediening dan Viola Holt naar de koektrommel. Voor mij is religie iets wat holenmensen ooit hebben bedacht omdat ze op school nooit natuurkunde hebben gevolgd en wie tegenwoordig nog in een opperwezen gelooft zit geestelijk op hetzelfde niveau als een kleuter die alleen durft te slapen met zijn knuffeldier onder handbereik. Is mijn positie zo een beetje duidelijk? Mooi.
(Zo, dat was weer een gouden kans voor die etterbak om mensen op de kast te jagen. Hij doet het wel vaker: als iemand voor het eten wil bidden, pikt Martijn steevast zijn stukje vlees en beweert dan dat het Gods wil was. Zo niet, dan zat de Heer volgens hem kennelijk niet op de betreffende Christen te letten en was het gebed dus ook nutteloos. Ik weet zeker dat Warnas naar de hel zal gaan, al vraag ik me tegenwoordig wel eens af of hij er zal branden of alleen maar een functioneringsgesprek en een nieuwe opdracht krijgt... - Ed.)

Oh ja, er was ook nog sprake van een film. Sorry hoor, ik zat even op mijn stokpaardje. (Maar de boze mailtjes mag IK natuurlijk weer afhandelen! - Ed.)

In het kader van de actie 'Catholicism WOW, waarmee Kardinaal Glick het stoffige imago van de katholieke kerk wil verbeteren, organiseert hij een ceremonie waarbij belangstellenden op de dag van het honderdjarig bestaan van zijn kerk vergiffenis krijgen voor al hun zonden. Vroeger kon je dat gewoon kopen (en in Italië en Limburg zal dat nog steeds wel kunnen) of kreeg je het op je sterfbed, maar kennelijk ligt dat tegenwoordig moeilijker. In ieder geval is het een bijzonder interessant aanbod voor de twee gevallen engelen Loki (Matt Damon) en Bartleby (Ben Affleck): zij zijn ooit door God uit de hemel verbannen naar de ergste plek op aarde: Wisconsin. God had duidelijk nooit van Amsterdam gehoord.
De engelen vinden zichzelf erg zielig en als ze op een dag een brief ontvangen met een kranteknipsel over de actie van Kardinaal Glick realiseren ze zich meteen wat dat inhoudt: als zij vergiffenis krijgen, mogen ze de hemel weer in! God heeft immers zelf ooit beloofd dat de kerk namens hem mag handelen. Dit verklaart meteen de titel: Dogma is de naam van de 'wet' die aangeeft dat God zich aan de regels van de kerk zal houden: wat de kerk belooft, in dit geval vergiffenis, dat zal God waarmaken.

Het probleem is alleen dat God onfeilbaar hoort te zijn en dit is duidelijk een foutje in Zijn leveringsvoorwaarden. Als het de Engelen lukt om weer in de hemel te komen wordt er een natuurwet geschonden en heft het universum zichzelf ter plekke op. Met andere woorden: dan komt er een eind aan alles wat was, is en ooit nog zal komen. Dat klinkt verontrustend, maar het geldt natuurlijk ook voor het complete oeuvre van Prince en als je het zo bekijkt is het zo'n ramp nog niet, toch?

En zo verschijnt op een avond de engel Metatron (Alan Rickman, momenteel te zien in Galaxy Quest en bekend geworden als bad guy in Die Hard) oftewel de woordvoerder van God, aan Bethany Sloane (Linda Fiorentino), die in een abortuskliniek werkt en alleen nog uit macht der gewoonte naar de kerk gaat. Bethany krijgt de opdracht om de twee engelen te stoppen, al mag ze wel hulp verwachten van twee profeten.

Die profeten blijken twee oerdomme hangjongeren te zijn: Jay en Silent Bob. Het duo hangt rond bij de abortuskliniek omdat ze denken dat de vrouwen die daar komen per definitie erg veel van seks houden. Ze redden Bethany van een moordaanslag en hopen daarvoor in natura te worden beloond. Dat zit er niet in, maar Bethany geeft wel aan bij ze in de buurt te willen blijven en de heren hebben geen bezwaar. Al vrij snel krijgen ze gezelschap van Rufus (Chris Rock) die letterlijk uit de hemel komt vallen en beweert dat hij de dertiende apostel is. Extra ondersteuning komt van de muze Serendipity (Selma Hayek) die de kost verdient als stripteasedanseres. Nou heb ik ooit geleerd dat muzes uit de Griekse mythologie komen en weinig tot niks te maken hebben met het Katholieke geloof, maar vanuit mijn invalshoek is het immers allemaal fictie, dus what the hell. Selma Hayek die een stripper speelt, dat hoef ik echt niet gerechtvaardigd te zien hoor. (Martijn vond bijvoorbeeld ook dat Schindlers List wel een paar strippers kon gebruiken. Zelfs bij Showgirls heb ik hem horen mopperen! - Ed.)

De meeste mensen die in God geloven zullen de schouders ophalen bij deze ongein. Tenslotte hebben ze ook het lef om alleen rond Kerst op te komen dagen in de kerk. Mede dankzij dat New Age gelul van tegenwoordig is het al genoeg om te mompelen dat je denkt dat er 'iets' moet zijn om als Christen geteld te worden. Alleen erg fanatieke reli's zullen zich druk maken om deze film en dat volk lijkt me geen typisch bioscooppubliek. Als ik een paar inentingen zou missen ging ik ook niet in volle zalen vol vreemden zitten.
Daarom is het al met al toch vrij simpel om deze film te beoordelen op uitvoering en originaliteit. Zie je, al ken ik dan God noch gebod, ooit heb ik bedacht dat het onfatsoenlijk is om je te verlustigen aan bloed en geweld en dat gaat deze film strafpunten kosten. De twee engelen vinden namelijk dat de mens een zondig wezen is en om bij God in een goed blaadje te komen plegen ze geregeld een moordje of twee. Aan het einde van de film gaat een van hen zelfs compleet door het lint en dat levert een behoorlijk bloedbad op bij de kerk van Kardinaal Glick. Dat bevalt me niks, zeker niet bij een film die zich een komedie noemt. Stigmata maakte tenminste nog duidelijk dat het een griezelfilm was, maar Dogma is een wolf in schaapskleren.

De sterke punten van Dogma zijn originaliteit, scherpe dialogen, lef en veel originele karakters. Minpunten zijn een aantal érg platte grappen, veel zinloos geweld (en ja, er is ook zinvol geweld: als Bruce Willis een terrorist voor zijn donder schiet is er recht geschied en dat juich ik dan weer toe, al hoef ik het niet in close-up te zien) en een paar iets te intellectuele dialogen over theologie.
Overigens is God volgens schrijver en regisseur Kevin Smith een vrouw. En weet je? Als ik daar zo eens over nadenk... dat zou best eens kunnen...

Score: 6/10 (met twee strafpunten - wie geen principes heeft telt ze er maar weer bij op)
Martijn Warnas