Naar goed Nederlands gebruik komt het onderwerp uit de titel van de film nauwelijks in beeld. Regisseur Martin Koolhoven, toch maar even mooi winnaar van drie Fipa's tijdens het festival in Biarritz (vraag het me niet want ik heb ook geen idee) kunnen we daar echter niet verantwoordelijk voor houden want dit is de verfilming van het gelijknamige boek door Tim Krabbé. Ik zeg dat misschien op een toon of ik dat boek van A tot Z ken, maar ik weet net als u nergens van. Kom nou, anders was ik wel boekrecensent geworden.
Wel heb ik Amnesia, de vorige film van Koolhoven, gezien dus ik kan u uit het blote hoofd vertellen dat Fedja van Huêt weer de hoofdrol speelt en dat dezelfde jongen uit Amnesia de jonge Fedja speelt. Dat is dan wel weer grappig.

Egon Wagter (Fedja) is geoloog. Dat zijn niet de spannendste mensen ter wereld, al gaan ze dan bovengemiddeld vaak op excursie. Zijn interesse is gewekt door een bezoekje aan een grot tijdens een vakantiekamp in de Ardennen, toen hij een jaar of vijftien was. Daar ontmoette hij ook Axel, een jochie dat zich doelbewust voorbereidt op een criminele carriére. Het tweetal kan het goed met elkaar vinden: Egon heeft iemand om tegen op te kijken en Axel kan altijd wel publiek gebruiken. Een paar jaar later studeren ze ook in dezelfde stad, maar rond die tijd wordt het voor Egon duidelijk dat de vriendschap met Axel maar beter op een laag pitje kan blijven. Egon heeft trouwens ook andere dingen aan zijn hoofd: er is sprake van dat hij meekan met een expeditie naar een gebied in Zuid-Amerika dat werkelijk schreeuwt om geologische aandacht (...) en hij ontmoet ook zijn aanstaande vrouw.
Een paar jaar later blijkt echter dat het allemaal toch niet zo goed is gelopen. Egon is docent aardrijkskunde op een middelbare school en van die expeditie is ook niets terecht gekomen. Axel heeft naam gemaakt in het criminele circuit en zoekt af en toe nog contact met Egon om te laten weten dat wat hem betreft de vriendschap nog steeds bestaat.

Het kan aan mij of de grimeur liggen, maar het zou me niet verbazen als Fedje van Huêt een flink aantal kilo's is aangekomen c.q. afgevallen. We zien hem namelijk in leeftijd van jonge student naar ietwat pafferige dertiger gaan. Da's geen schokkende overbrugging, maar het duurde wel even voor ik hem in Egon herkende. Als ik de foto's uit de persmap bestudeer zou het wel eens mee kunnen vallen, maar dan 'speelt' hij toch dat hij dik is. Da's ook knap.
En nu ik toch complimenten uit zit te delen: acteur Marcel Hensema zet een hele leuke volwassen Axel neer. Nu zijn sympathieke schurken niet de moeilijkste karakters om te spelen, maar het was echt iemand waarvan je zegt: 'Ach, hij laat dan wel eens iemand koud maken maar op verjaardagen is het een gezellige peer.'

De aantekeningen voor deze bespreking lagen een tijdje op mijn bureau, omdat ik maar niet kon besluiten of dit een goede film was. En van mij wordt op dat gebied toch wel iets verwacht.
Aan de ene kant was het een duidelijke zaak: als ik hem had ingepland voor een zaterdagavondje met mijn vriendin en er dus voor had moeten betalen, was ik niet blij geweest. Maar aangezien ik films gratis zie en mezelf ook nog eens kan wijsmaken dat het WERK is, was ik na afloop eigenlijk best onder de indruk. Ik zag een goed uitgewerkt en van A tot Z geloofwaardig verhaal, redelijk tot goed acteerwerk, karakters waar ik zowaar enige affiniteit mee kreeg en het duurde ook nog eens vrij lang voor ik de clou aan zag komen. Maar wat mankeert er dan verder aan? In een woord: de sfeer. Deze film is grauw. Hier wordt een ernstig, beklemmend beschreven en dat zullen we weten ook, voor den drommel! Hier vertelt een Nederlandsche film eenen ernstigen lesch. Aanschouw, zondaars, hoe den mensch ten prooi kan vallen aan het kwaad! (Kun je hier in Godsnaam mee ophouden!? - Ed.) Nou Koolhoven, het is jouw film en je moet het helemaal zelf weten natuurlijk, maar als je achter al die wolken ook eens een zonnetje had laten schijnen, als dit verhaal waar mogelijk een stukje meer glamour en klasse had getoond, dan zou dit een klappertje van de bovenste plank zijn. In Hollywood weten ze dat al jaren. Een ernstig gesprek is, mits goed gespeeld, net zo duidelijk en indrukwekkend voor de kijker als de zon er wel bij schijnt. Dan lijkt het ook meteen iets meer op een film, in plaats van op een preek. Een uitstekende preek hoor, daar niet van. Maar toch he. Bums on seats, Koolhoven. Bums on seats. Daar gaat het om in deze business. Maar ik zal niet lullig doen. Ik geef een vette voldoende.

Score: 7,5/10
Martijn Warnas