Laten we beginnen met de titel. Zet jezelf niet voor gek en spreek het uit als koo-let-ur-al. Als mensen dan érg bewonderend naar je kijken, kun je ook nog even en passant vermelden dat dit zoveel betekent als 'onderpand'. In combinatie met het woord damage betekent het dan weer bijkomend, dus bijkomende schade. Bijvoorbeeld als je een moskee bombardeert en ook een stuk van een ziekenhuis raakt, om eens een Irakees voorbeeld te nemen. Typisch gevalletje collateral damage.

Dit is een thriller van buitengewone klasse, met een heel simpel idee. Die zijn meestal het beste. Denk aan Rear Window van Hitchcock, al noem ik die alleen om een beetje deskundig over te komen. Daarom zeg ik ook niet waar die film over gaat. Dan denk jij hopelijk: 'Wat weet ik toch weinig. Laat ik maar op Ome Warnas vertrouwen.' Appeltje eitje hoor, de filmcriticus spelen.)

Max (Jamie Foxx, een zwarte acteur die hier nog niet echt is doorgebroken maar denk aan een kruising tussen Will Smith en Samuel L. Jackson en dan kom je een eind) is al twaalf jaar taxichauffeur in Los Angeles. Het is een aardige vent, die (binnen zekere grenzen) voor iedereen een aardig woord heeft. Daarnaast is hij goed in zijn werk en komt hij zelfs met suggesties voor een kortere route als op een dag een dame instapt die hem bijna straat voor straat de weg dicteert. Dat is Annie Farrel, een Officier van Justitie die bezig is met een grote zaak. In de stress van haar werk is ze dankbaar voor een vriendelijk gezicht.
Annie (Jada Pinkett Smith) is nog maar net de taxi uit of de volgende klant dient zich aan: Vincent (Tom Cruise) is een zakenman, inclusief laptop, die een kort ritje wil. Hij raakt onder de indruk van Max' vermogen om op de minuut nauwkeurig de reistijd te voorspellen en vraagt of hij de rest van de nacht exclusief voor hem wil rijden. Meneer moet namelijk een paar adresjes af. Eigenlijk mag dat niet, maar Vincent wappert met geld en het is ook best een aardige kerel dus Max trapt erin.

Hij krijgt al vrij snel spijt, namelijk op het moment Vincent ergens naar binnen stapt en er even later een lijk opduikt. Helaas ziet Max het gebeuren (voor wie de film kent: ik wil niet teveel verklappen, dus mijn weergave blijft met opzet vaag) en Vincent heeft geen andere keuze dan Max min of meer te gijzelen. Er moeten namelijk nog wat mensen worden bezocht, die avond. Tsja, ieder zijn vak nietwaar? En laat Vincent nu huurmoordenaar zijn, met een boodschappenlijstje namens een drugskartel met vijanden.

Ondanks de moorden is Collateral geen overdreven gruwelijke film. Spannend is-ie zeker, want al doet Vincent in het begin redelijk zijn best om te zorgen dat Max zijn zenuwen onder controle houdt, toch wordt van deze vriendelijke chauffeur meer verwacht dan gas geven en sturen. Dit is dan ook in eerste instantie het avontuur van Max, in wezen een afspiegeling van ons allemaal (behalve de taxichauffeurs onder ons...) En in deze film wordt heus niet alleen geschoten en gescheurd: Vince en Max hebben tamelijk heftige gesprekken, al is het dan niet op gelijke voet.

Heel wat bekende namen zijn (al dan niet serieus) kandidaat geweest voor de twee hoofdrollen in deze film. Russell Crowe, Edward Norton en Collin Farrel waren kandidaat voor de rol van Vincent, maar voor de rol van Max werden zelfs Adam Sandler en Robert De Niro overwogen. Wat Sandler betreft zijn we aan een ramp ontsnapt, al heeft De Niro al jaren geleden bewezen dat hij prima een taxichauffeur neer kan zetten. (Niet dat Travis Bickle en Max veel gemeen hebben, overigens.) Ik wist dit allemaal al voor ik de film zag en het maakt de prestatie van Jamie Foxx voor mij des te groter: ik had geen moment het idee dat een ander het beter zou hebben gedaan. Zelf ben ik niet kapot van Tom Cruise, maar hij speelt zelden een boef en dat is dan ook wel eens leuk om te zien.

Het acteerwerk is dus uitstekend, al ziet Cruise er belachelijk uit met zijn grijsgeverfde haren. Het was de bedoeling om van Vincent een grijs en onopvallend karakter te maken, aldus de persmap. Mag ik dan een tip geven? Gebruik een man met écht grijs haar in plaats van een veertiger die één van de bekendste acteurs op deze planeet is. Dit ziet er niet uit, al vergeet je het snel genoeg. Collateral ziet er sfeervol uit en zuigt je, ook omdat er geen openingstitels zijn, in no-time de nacht van Los Angeles binnen. Warm aanbevolen.

Score: 8,5/10
Martijn Warnas