Deze film gaat over worstelen. Het zal wel toeval zijn maar direct na de persvoorstelling brak er een flinke ruzie uit over de distributie van de gratis broodjes voor de dames en heren persmuskieten. Ik hoopte nog dat de buffetjuffrouw van de bioscoop op de toonbank zou gaan staan om zich op de lastige journalist te werpen, maar het bleef bij een beetje schelden. Jammer.

Beyond The Mat is ontstaan omdat filmmaker Barry Blaustein (niet de eerste de beste, trouwens) nieuwsgierig was naar het verhaal achter zijn favoriete TV-amusement, worstelen. In Nederland zien we af en toe fragmenten van deze sport, waarbij enorme kleerkasten in de ring gymnastische toeren uithalen die op een gevecht moeten lijken. Hulk Hogan is daarbij een bekende naam. Verder dan jezelf in de touwen werpen en dan met dubbele snelheid de tegenstander rammen komt het op Eurosport meestal niet, maar kennelijk krijgen wij in Europa de netste variant te zien want in Amerika vloeit er bloed en blijft het niet bij boos kijken en met klapstoeltjes slaan. Een soort Jerry Springer zonder travestieten, zogezegd. Hoewel, er zijn ook vrouwelijke worstelaars waarvan er eentje een kaak heeft als de bumper van een Volkswagen Kever. Die laat ze overigens corrigeren, zodat ze er vrouwelijker uit ziet. Ongeveer net zo vrouwelijk als Arnold Schwarzenegger in Junior...

Blaustein werkte, tussen andere werkzaamheden door, ruim vijf jaar aan dit verhaal. Het is dus meer dan een collectie fragmenten en interviews, want in veel gevallen volgen we een belangrijke gebeurtenis in het leven van een worstelaar. (In de film wordt overigens gesproken over atleten en dat is niet geheel onterecht.)
Ik noemde al een kaakoperatie, maar dat is peanuts vergeleken bij het verhaal van de aan harddrugs verslaafde Jake 'The Snake', die worstelt met het feit dat hij alleen werd geboren omdat zijn vader ooit een dertienjarig meisje verkrachtte, maar tegelijk zijn hele leven probeert het respect van pa te winnen. Ondertussen maakt hij met zijn dochter vrijwel dezelfde fouten als zijn ouweheer bij hem. Als er tussen Blaustein en Jake geen vriendschap was ontstaan, was het slechts bij een paar interviews in de kleedkamer gebleven. Dan hadden we dat verhaal nooit gehoord en kon de kijker slechts concluderen dat Jake knettergek was. Nu weten we ook waaróm dat zo is.

En zo zit Beyond The Mat vol met verhalen, sommige uitgebreider dan andere. We zien hoe de World Wrestling Federation (niets meer dan een familiebedrijfje dat weliswaar miljoenen waard is maar waarvan de directeur ook af en toe in de ring staat) sterren maakt van verlopen atleten, zoals een voormalige footballspeler die kan kotsen op commando. "We noemen je Puke," roept de directeur van de WWF enthousiast. Vervolgens pakt hij zijn prullenbak. "Doe nog eens voor?" En dat lukt. Vervolgens mag Puke proberen de harten van de fans te veroveren, terzijde gestaan door kostuumontwerpers, scriptschrijvers en zelfs muzikanten. Want iedereen in de business geeft ruiterlijk toe dat alles nep is, behalve de pijn. "Wij maken theater," is de uitleg.

Dit is een documentaire, laat dat duidelijk zijn. Het is geen film, het is niet nagespeeld en het is ook niet gedramatiseerd.
Vanwege het wat rare onderwerp en het feit dat er is niet gedraaid met echte filmcamera's maar met apparatuur voor TV-reportages, begrijp ik ook niet goed wat dit in de bioscoop te zoeken heeft. Veel beelden komen gewoon uit het VHS-archief van Blaustein en de worstelaars.
Maar goed, dat is allemaal niet zo belangrijk: Beyond The Mat is indrukwekkend, leerzaam en roept tijdens het kijken meer emoties op dan de gemiddelde Hollywoodfilm. Zelfs bij mij, en ik gruwel van worstelen. Zo'n prestatie is een hoog cijfer waard.

Score 8/10
Martijn Warnas