

Deze film heeft zijn titel niet mee, want je denkt al snel aan een soort art-film. Dat klopt niet, want Being John Malkovich valt nog het meest in de categorie comedy. Toch wordt er niet al te veel gelachen, maar dat komt omdat je mond voortdurend openhangt van verbazing. (Martijn, in jouw geval komt het waarschijnlijk door dat motorongeluk in '92 - Ed.)
Hoofdpersoon is Craig Schwartz, gespeeld door John Cusack. Craig is een
poppenspeler. Zijn techniek is briljant, maar zijn voorstellingen vallen
bij de grote massa bepaald niet in de smaak. Noodgedwongen gaat hij op
zoek naar een baantje. Poppenspelers hebben lenige vingers en hij
reageert dan ook op een oproep voor een vingervlugge archivaris.
Het bedrijfje zetelt op etage 7˝ van een kantoorgebouw. Om er te komen
moet je tussen de 7e en 8e etage de lift op de noodrem zetten en dan met
een koevoet de deur openwrikken. Het plafond op die etage zit op 1 meter
50, zodat vrijwel iedereen er gebogen rond moet lopen. Daarom is de huur
ook laag en de vaste grap is dan ook: 'At least we have a low overhead!'
Een bekend spreekwoord zegt: 'If you pay peanuts, you get monkeys'. (Hee
Ed, zeg daar nu eens iets bijdehands op? Hehe... - MW) (Val dood - Ed.)
De bedrijven op etage 7˝ hebben meestal weinig cashflow en er werken dan
ook tamelijk zonderlinge mensen. Zo is er bijvoorbeeld een halfdove ex-logopediste
die anderen wijsmaakt dat ze een spraakgebrek hebben. Een poppenspeler
die maatschappijkritische dansvoorstellingen opvoert met marionetten kan
daar nog wel bij, dus Craig gaat aan de slag. Vrijwel direct wordt hij
verliefd op Maxine, een donkerharige kantoorvamp die zijn avances met
harde hand afwijst.
Op een dag ontdekt Craig achter een kastje een gat in de muur. Het is de ingang van een lange, donkere tunnel. Hij kruipt erin en doet een verbazingwekkende ervaring: via de tunnel kom je uit in het hoofd van acteur John Malkovich. Je voelt wat hij voelt, ziet wat hij ziet, enzovoorts. Dat duurt een kwartier: dan wordt je uit John's hoofd geblazen, om vervolgens terecht te komen in de berm van een snelweg, net buiten de stad.
Hij vertelt zijn verhaal aan Maxine en die komt met het idee om er een slaatje uit te slaan. Ze richten JM Incorporated op (https://www.jmincorporated.com) en vragen na kantoortijd $ 200,- per 'ritje'. Daar komen natuurlijk allerlei losers op af die graag eens iemand anders willen zijn en omdat de ervaring vrij verslavend is lopen Craig en Maxine aardig binnen. Uiteraard weet Malkovich nergens van.
Op zich is dit allemaal al vrij bizar, maar het wordt nog VEEL gekker als Craigs echtgenote Lotte (Cameron Diaz) ook een keer in John's hoofd verblijft. Dat bevalt haar zo goed dat ze denkt eigenlijk transseksueel te zijn. Om het nog gekker te maken begint ze een lesbische relatie met Maxine via het lichaam van John. Craig wordt vervolgens jaloers en op dat moment zijn we nog niet eens halverwege de film. You ain't seen nothing yet, baby...
John Malkovich is overigens een echt bestaande acteur. Hij heeft in meer
dan 40 films gespeeld en je kent hem misschien als Cyrus 'The Virus'
Grissom uit Con Air of als DeValmont uit Dangerous Liaisons. Met name
sinds hij zijn hoofd kaal heeft laten scheren, speelt hij voornamelijk
boeven. In deze film is hij echter gewoon zichzelf, als privé-persoon.
John is niet bang om de spot met zichzelf te drijven. Overigens doet
Charlie Sheen, die als vriend van Malkovich een kleine bijrol heeft, ook
niet moeilijk wat dat betreft. Trouwens, Cameron Diaz zet hier zo'n
truttig type neer dat ik haar niet eens herkende!
Dit is echt een film waar acteurs van gaan kwijlen. Overigens heb ik wat
dat betreft nog wel een puntje van kritiek: Craig, Maxine, Lotte en
vrijwel alle andere karakters (behalve John) zijn zulke onsympathieke
types dat je nooit echt betrokken raakt bij hun talloze problemen en
intriges. Maar misschien is dat wel de bedoeling, zodat je gepast
medelijden blijft houden met die arme Malkovich. (Niet dat zijn geest
wat mij betreft nu de eerste keuze zou zijn om in terecht te komen... wat
een wezenloos saaie man, zeg! Ik zit nog liever een kwartier in Katja
Schuurman. Sterker nog, dat was altijd al een ambitie, maar dan vanuit
een andere invalshoek. Nu ik er over nadenk zou je bij haar natuurlijk
ook vreselijk op de tocht zitten. En je moet maar net mazzel hebben om
haar onder de douche aan te treffen. Voor hetzelfde geld val je middenin
een repetitie voor een nieuw, wezenloos liedje. Hmmm... laat ook maar.)
Er zou een Academy Award moeten komen voor het meest bizarre script. Being John Malkovich zou dan met terugwerkende kracht een beeldje krijgen. Niet alleen het concept is maf, al zou dat in een roman van pakweg Stephen King gewoon onder de noemer Fantasy vallen, maar de wereld waarin het zich allemaal afspeelt is zo eigenaardig dat de tunnel naar John's brein geheel plausibel lijkt. Het idee wordt vrij diep uitgewerkt, zodat je zelf niet met vragen in de trant van 'maar hoe kan dan...' of 'maar wat als...' naar buiten komt. In plaats daarvan geef ik je juist vooraf iets ter overdenking: wat zou er gebeuren als John Malkovich via de tunnel zijn eigen brein binnengaat? Dat raad je nooit. Ga het bekijken.
Score: 8/10
Martijn Warnas
(Edje's commentaar: Stel dat er een tunnel was naar Martijns hoofd...
Being Martijn Warnas, zogezegd. Dat is dan het einde van de psychotherapie:
ik denk dat vrijwel iedereen ter wereld na een kwartiertje in zijn geest
dolblij is om gewoon zichzelf te zijn, al is de kans groot dat je die
15 minuten weinig anders ziet dan een beeldscherm met een leeg, nieuw
Word-document.
In elk geval zou ik de komende maanden niet gaan: hij is op dieet en moet
2 liter water per dag drinken. Stel dat hij net op dat moment moet plassen...
Yugh!)