Zal ik u eens matsen en NIET uitgebreid gaan vertellen over Stanley Kubrick, Steven Spielberg en hoe de een het idee van de ander uitwerkte? En dan hebben we het ook niet over die bizarre speurtocht op het Internet, met sites vol achtergrondinformatie over het verhaal. Uiteindelijk doet het er niets toe. We doen gewoon of dit een film is van een debuterend regisseur en gaan blanco de zaal in, in plaats van op onze knietjes. Goed?

Haley Joel Osment kan goed acteren. Daar hoef ik niemand van te overtuigen, denk ik. Maar hij doet wel steeds hetzelfde truukje. Ze hadden hem Flipper moeten noemen. Ook deze keer is hij een aardig jochie dat gemene mensen tegenkomt. Hij speelt David, een levensecht robotkind, dat door de vader van een ongeneeslijk ziek jongetje is aangeschaft om zijn ontroostbare vrouw wat afleiding te bezorgen. De maker is erg trots op dit model: als je de juiste code invoert, gaat hij echt van je houden! Aanvankelijk wil de moeder er niets van weten, maar uiteindelijk spreekt ze toch de magische woorden en krijgt ze van het robotkind dezelfde onvoorwaardelijke liefde als van een echt kind. Beter nog, want volgens mij zou dit jochie niet op zijn vijftiende met een neuspiercing thuiskomen.
Als het echte zoontje onverwachts geneest krijgt David er dus een broertje bij. Daar wordt hij niet beter van: zoals de meeste mensen beschouwt het zoontje de robot als weinig meer dan een stuk speelgoed. Hij doet dan ook zijn uiterste best om David in de moeilijkheden te helpen. Dat lukt, want uiteindelijk neemt moeder hem mee het bos in. Ze bindt hem nog net niet aan een boom, maar het is wel duidelijk dat David het voortaan zelf moet rooien.

David ontmoet de robot Gigolo Joe (Jude Law), een vrouwvriendelijk type. Hij neemt David onder zijn hoede. Vanaf dat moment wordt het verhaal (eindelijk) echt scifi-achtig, want het tweetal wordt gevangen genomen om als projectiel te dienen in een wrede kermisshow. Ze ontsnappen, en dan begint David aan een speurtocht naar de Blauwe Fee die, net als in het verhaal van Pinokkio, van hem een levend jongetje kan maken.

Dat is dus ongeveer het verhaal. Wat kan ik verder melden over A.I.? Wel, A.I. is vlees noch vis. Het begint als een Kubrick-achtig somber, vervreemdend en cynisch verhaal en eindigt als een typisch Spielberg-spektakel. Van mij mogen ze, hoor. Wie ben ik om Spielberg te vertellen hoe hij zijn films opbouwt. Maar wat is nu de boodschap? Dat wij gaan nadenken over hoe we uiteindelijk 'levende' robots moeten behandelen? Daar hebben we Blade Runner voor, een film die echt eindeloos beter, sfeervoller en spannender is. Hell, Robocop is wat betreft nog diepzinniger!
A.I. heeft meer het niveau van een extra dure aflevering van Star Trek dan van een volwassen, intelligente film. Met name de epiloog, waarin David in een heel geavanceerde beschaving terecht komt (inclusief WTC-torens, overigens) is wel zo belachelijk dat het me niet zo verbazen als iemand dat stuk er ooit weer af knipt.

Wie van science-fiction houdt zal deze film toch wel gaan zien en al met al is het best een bioscoopkaartje waard, maar al die ophef en die geheimzinnigheid was absoluut onterecht. Bij dit soort films is het alleen erg moeilijk om te bedenken dat 'knap gemaakt', 'goed gespeeld' en 'intelligent' niet per definitie hetzelfde zijn als 'briljant'. De mix moet ook nog kloppen.
Bovendien is een briljante film niet af te dwingen. Dat gebeurt meestal gewoon per ongeluk. Op zeker spelen met Haley Joel Osment geeft al aan dat hier niets 'per ongeluks' aan is.

Score: 7/10
Martijn Warnas